Cánh diều tuổi thơ

Trẻ em ở nông thôn thì ai đều đã từng thả diều, thế nên mới có câu Cánh diều tuổi thơ. Mình cũng không ngoại lệ, là con trai nên trải nghiệm đủ cả chăn trâu, thả diều, làm diều…

Chiếc diều thực sự

Nói là làm và thả diều nhưng đúng thật mình chưa từng sở hữu một cái diều hoành tráng. Nghĩa là những chiếc diều có tầm cỡ, có thể là mua hoặc tự làm. Những chiếc diều như vậy đúng là phải có đam mê, không chỉ làm mà có thể là mua mới có được. Theo mình những chiếc diều đó phải to, dây diều ít nhất là phải tầm dây cấy (dây cấy là dây được quấn bằng nilon như dây cáp hay dùng chăng dây để cấy) và phải có sáo. Thế nên mới có chuyện trẻ chăn châu thả diều và nghe tiếng sáo diều là vậy. Những chiếc diều đó cũng phải lớn lớn mới thả được vì nó to có khả năng kéo cả người đi. Trong làng mình thì nói chung cũng nhiều người chơi diều (đa phần là trẻ con thôi), mình biết thì có anh Tiệp anh Khắc có diều to như vậy. Mình cũng hay đi xem thả diều nhưng không được cầm vì sợ diều kéo đi, hồi đó mình rất gầy.

Tự làm diều giấy

Đơn giản nhất là làm diều giấy, bé mà. Cái này đơn giản, chỉ cần lấy một tờ giấy phi đúp (mô tả nó thì là tờ giấy đôi lấy từ vở viết ra) gấp lại, có thể dán bằng keo hoặc lấy cơm dính. Gấp đầu để hứng gió còn dán đuôi để vừa cho đẹp vừa lấy cái để nó giữ cân bằng cho diều đỡ bị ngoáy cháo khi gió bất thường. Còn dây thì là chủ yếu lấy dây chỉ, có thể kiếm dây bao xi mặc hoặc tước dây từ bao dứa. Không có nữa thì tưới dây chuối để buộc cũng được. Cứ thế kiếm chỗ có gió rồi cầm dây chạy ngược gió và thả ra từ từ. Nói chung thả cũng vui nhưng chỉ được tầm 5-6m là tối đa.

Tự làm diều bằng vỏ túi mì tôm cân

Lớn lên một chút thì có tự làm diều bằng túi mì tôm (túi mì tôm bán theo cân, bố mình hay gọi là mì cởi chuồng). Mình nhớ là hồi đó cấp 2 rồi thì phải, học chúng nó làm diều mô phỏng diều chim mà họ hay bán. Cái này mình học của bọn thằng Thái Tuyên Quyết, nói chung chúng nó đều khéo tay và mình đều học của chúng nó cả. Vật liệu chính thì bao gồm 4 que trẻ được vót nhỏ có đường kính gấp 3 lần cái ruột bút bi. Một cái làm xương sống, 2 cái làm 2 tay 2 bên và 1 cái nằm ngang để căng ra. Một túi mì tôm cân là vừa đủ làm một cái diều, cứ thế dùng chỉ khâu lại thành một cái diều. Vì chiếc diều này ra hồn hơn là cái diều giấy, nặng hơn chút, có thể bay được xa hơn. Dây thì chủ yếu dùng dây bao xi măng rồi, nhiều tiền thì mua dây cước. Diều này thì vẫn còn quá nhỏ để có thể mang được sáo rồi.
Hồi đó mình cũng từng có ý định và thử học làm diều bầu cái nhỏ nhỏ thôi. Hình như mình cũng được mua một cái nho nhỏ thôi thì phải. Mình không chắc lắm. Đúng là làm ra cái gì thì mới nhớ cái đó lâu được.

Chuyên trông Tuân và đi thả diều

Để thả diều thì thường là mùa hè. Hồi đó bọn mình hay tụ tập ra xóm Cầu Đìa để thả. Chỗ cánh đồng đối diện nhà Quyết. Vì hồi đó phải trông Tuân nên chuyên cho Tuân đi theo ra đằng đó để thả. Chiều tầm 4h là ra đó để thả diều cùng lũ bạn. Xem diều thằng nào bay cao hơn, rồi diều bay va quấn vào nhau rơi xuống, hỏng diều đứt dây chửi nhau chí chóe. Nhiều lúc còn đánh nhau nhưng lại quên nhanh. Hôm sau lại rủ nhau làm diều rồi cùng thả. Lúc thả diều thì hình như mới gặt xong, chạy dưới ruộng trơ gốc dạ thả mới sướng.

Bây giờ chơi diều ít dần ít dần

Trẻ em bây giờ có quá nhiều thứ để chơi nhưng không còn nhiều trò chơi lành mạnh, rèn luyện sức khỏe và sự khéo léo, tính kiên nhẫn nữa. Theo mình thấy trẻ con giờ yếu, sức đề kháng kém, hay ốm và lắm bệnh hơn trẻ con ngày xưa. Mà kể giờ có không gian để thả diều ở quê thôi là cũng rất khó. Ruộng thì bây giờ bán hết để xây nhà, xây khu công nghiệp rồi. Đường điện thì nhiều nên thả diều cũng khá là nguy hiểm. Càng ngày thì diều càng ít dần, năm 2017 về quê nghe có tiếng sáo diều là một điều rất là hiếm hoi. Lâu lắm mới lại ngước lên trời để tìm chiếc diều xem nó ở đằng nào, nhà nào thả.
Tuổi thơ đã đi qua…

Không ngoại lệ

VK: Tại sao anh không bao giờ đưa tôi đi ăn tối vậy?
CK: Xin lỗi, tôi không hẹn hò với phụ nữ đã có chồng.
VK: Nhưng tôi là vợ anh mà!!!
CK: Không ngoại lệ! Đéo trình bày.

Đi câu tôm

Vài chuyện vui về việc câu tôm:

Hồi nhỏ mình cũng cùng đám bạn đi câu tôm. Thường thì tôm câu thì đều là những con to, mùa câu tôm theo mình nhớ là khoảng heo may hoặc mùa thu gì đó. Với mùa này thì tôm thường to và có trứng (không biết có đúng không nhưng tôm câu được hay có trứng). Mình cũng nhớ là tầm này hay có cỏ heo may nên đi ra bờ ao quần hay bị dính cỏ may, vừa dặm, phải nhặt khỏi quần chết mệt luôn.
Câu tôm thì dùng cần là cái gân xương sống của lá dừa tươi, dài tầm 80-90 cm. Một đầu buộc vào cuối gân dừa, một đầu buộc vào lưỡi câu tự làm bằng sợi nhỏ trong phanh xe đạp. Mồi thì là giun đào từ đất rồi.
Thường thì một lúc có thể câu vài cần, khoảng 4-5 cần gì đó. Nhiều lúc tôm tập trung cắn giật không kịp nhưng cứ phải nhiều như vậy câu mới đã. Chứ một cần thì không biết câu đến bao giờ. Vì nhiều cần mà cần ngắn nên không để được. Thường bờ trước kia không được xây nên có thể dễ dàng cắm vào đất. Bọn trẻ con thường câu theo bầy nên cả một lũ đi câu thì thường kín bờ ao luôn. Tất nhiên là cũng cách nhau một khoảng tầm gần 1m.
Việc câu tôm thường người ta không giữ tôm, không ai giữ như câu cá trộm. Nhưng người ta vẫn đuổi bởi vì bờ thì là bờ đất. Cứ ngồi sát mép bờ và cắm rút liên tục vào bờ thì bờ rất dễ lở, vừa nguy hiểm (thực ra biết bơi hết) vừa bị lở bờ ao.

Hồi thấy câu tôm là từ bé đi mẫu giáo thấy các anh câu tôm ở ao CLB

Tiếp xúc với câu tôm thì là từ nhỏ khi mình đi nhà trẻ đã nhìn thấy các anh lớn hơn đi câu tôm ở ao câu lạc bộ (bây giờ là cạnh nhà văn hóa, trước nhà trẻ được giữ luôn tại nhà văn hóa cũ). Thực sự là rất thích nhưng không được phép ra, thỉnh thoảng có thằng chạy ra tận nơi xem thì đều bị phạt

Đi câu tôm cùng lũ bạn ở ao nhà chú Số

Lớn hơn chút khi đi học tiểu học thì có thời gian không bị quản, đi chơi cùng lũ bạn thì được đi câu tôm. Việc này thường phải trốn bộ mẹ đi vì nhà mình kị nước nên việc câu kẹo chơi bời liên quan đến nước đều bị cấm tiệt. Câu tôm hay bị đuổi nên chỉ nhớ là câu ở ao câu lạc bộ là nhiều, sau đó là câu ao nhà chú Số, cái ao có cây dừa bên cạnh (thấy bảo sắp tới nhà chú ấy lấp đi để xây nhà cho bọn thằng San – Hòa lấy vợ). Đi câu cùng bọn Thái, Tuyên, Quyết. Thằng Tuyên vẫn hay nhắc trước câu tôm ở đó vô tình giật được con cá rô phi bằng bàn tay (bàn tay trẻ con bọn mình thời đó) liền chạy một mạch về nhà luôn.

Đi câu tôm một mình ở ao nhà mình ngoài trại

Vì nhà mình có ao ngoài trại cá nên khi mình ở ngoài đó cắt cỏ hay chơi mình cũng thường tỉ mẩn một mình câu tôm. Nhưng thật ra vừa bị cấm vừa là câu một mình không vui nên rất là ít.

Chuyện bố mình bắt bọn câu trộm tôm ao nhà mình

Mình cũng chỉ là nghe các anh kể lại thôi. Vì bố mình làm ở trại cá nên nhà mình cũng được đấu thầu có một cái ao ở đó. Bố mình thì làm trong trại. Trẻ con trong làng thì thường kéo bầy ra câu trộm tôm không chỉ nhà mình và những nhà khác. Như mình đã nói ở trên, câu tôm chỉ bực cái nó làm lở bờ, ao nhanh nông không nuôi được cá nên cấm câu. Một hôm bố mình đang làm cũng phải đi đuổi lũ câu trộm tôm ao nhà mình. Bố mình chạy ra thì bắt được một đống trẻ con đi câu trộm tôm, chúng nó thấy thì đầy thằng bỏ của chạy lấy người. Trong đó có anh Tiệp – Khắc con cô Hoài Tiềm rất thân với nhà mình (2 nhà đều nhận con nuôi của nhau khi chị mình mất vì chị mình với con gái cả nhà đó chơi rất thân với nhau). Bố mình gọi 2 anh đấy lại bảo đi thu toàn bộ tôm đấy để mang về mà ăn. Anh Tiệp hay nhắc mình chuyện này.

Xuân về – Nguyễn Bính

Đã thấy xuân về với gió đông.
Với trên màu má gái chưa chồng
Bên hiên hàng xóm cô hàng xóm
Ngước mắt nhìn giời đôi mắt trong

Từng đàn con trẻ chạy xun xoe
Mưa tạnh trời quang nắng mới hoe
Lá nõn nhành non ai tráng bạc
Gió về từng trận gió bay đi

Thong thả dân gian nghỉ việc đồng
Lúa thì con gái mượt như nhung
Đầy vườn hoa bưởi hoa cam rụng
Ngào ngạt hương bay, bướm vẽ vòng

Trên đường cát mịn một đôi cô
Yếm đỏ khăn thâm trảy hội chùa
Gậy trúc giắt bà già tóc bạc
Lần lần tràng hạt niệm nam mô.

1937

Tự thú – Hữu Thỉnh

Ta đâu có đề phòng từ phía những người yêu
Cây đổ về nơi không có vết rìu
Ôi hoa tặng, chiều nay ai dẫm nát
Mưa dập vỡ trên đường em trở gót
Người yêu thơ chết vì những đòn văn
Người say biển bị dập vùi trong sóng
Người khao khát ngã vì roi mơ mộng
Ta yêu mình tan nát bởi mình ơi.

1987

Ngâm rọ cá rô

Tuổi thơ mình có một hoạt động khá đáng nhớ đó là việc ngâm rọ cá rô.

Đây là một cách đánh bẫy cá rô. Nguyên lý dựa trên tập tính của loài cá rô là đi ăn theo đàn và cá buộc phải ngoi lên mặt nước để thở lấy khí oxi. Nguyên liệu chính là rọ và mồi. Rọ được làm bằng tre, được chia làm 2 tầng, tầng 1 là nơi đặt mồi bẫy và thiết kế chỉ một con cá có thể chui vừa. Tầng 2 là nơi chứa cá khi dính bẫy, cần nhô lên khỏi mặt nước một chút để cá bị bẫy có thể thở chứ không bị chết vì ngạt. Tầng 1 và 2 được ngăn cách bởi một cái hom, nghĩa là 1 chiều, chỉ vào mà không ra được. Rọ làm muốn bền thì phải làm bằng tre đực già, làm được bằng càng nhiều cật tre càng tốt. Sau đó để gác bếp để bám bồ hóng một thời gian để chống mối mọt là tốt nhất. Như thế cũng dùng được vài vụ, cứ xong vụ thì lại cất lên gác bếp.

Mồi bẫy là hỗn hợp gạo và thóc được ngâm trong nước 1 ngày đêm, cảm giác ngửi mùi hơi thôi thối để thu hút cá. Rọ được đặt ở ruộng lúa hoặc mương nơi có mực nước khoảng ngang đầu gối chân. Phải gạt bớt bùn xung quanh vị trí ngâm, mồi khoảng một nắm được đặt ở bên trong tầng 1 sau đó cắm rọ thẳng đứng, không để sâu qua cũng không để nông quá. Đặc biệt lưu ý phải để vị trí thở cho cá cũng như ngụy trang để người khác không thấy để ăn cắp. Thời gian đánh thường vào mùa thu, trong khoảng tầm 2 tháng, lúc này lúa bắt đầu thì con gái là đẹp nhất đến lúc lúa gần chín.

Mình biết đến cái là do bố mình tiến hành ngâm rọ ngoài trại cá ở ao, mương trại và ở ruộng lúa ngoài đó. Sau đó bố mình hướng dẫn mình cách ngâm rọ và cách làm rọ. Thực sự làm rọ cũng không hề đơn giản, cũng khá tốn công. Mình cũng làm được mặc dù cũng không được xuất sắc lắm. Thời gian mình học làm và đánh là từ lớp 9 cho tới lớp 11, lớp 12 phần vì bận học thi đại học cũng như ít dần thì phải…

Thời gian đó mình học và ngâm rọ ở khu vực trại cá, ở ao nhà mình, rãnh nước của trại và ruộng quanh đấy của Toại (của Yên, Đông Kỳ…).Mình vẫn nhớ một số lần bị đổ trộm hoặc mất rọ nên khi mình phát hiện rọ của người khác thì mình cũng đổ trộm hoặc lấy rọ. Nói chung rọ và kỹ thuật cũng tương tự nhưng có vẻ rọ họ mua trông thì đẹp nhưng được làm bằng tre rừng non, không nhiều cật nên không được bền. Sau đó mình nghiên cứu đánh ở khu vực gần ruộng ông Tuần Thành của bà Ngoại. Khu vực này đặc biệt ở chỗ xa khu dân cư, ít người qua lại, cũng thuộc dạng là khu vực triều (dưới triều thì quanh năm có nước, đến mùa nước lên thì từ sông cá vào nhiều, trên đồng thì cạn không có cá mà ngâm cũng không hiệu quả).

Được cái mình cũng khá mát tay nên nhìn chung đánh cũng tốt, biết chọn địa hình tốt để ngâm, biết khu vực có cá hay không dựa trên kinh nghiệm. Mình nhớ hồi đó thường chiều tối mình phải trông em và cũng đi ngâm nên gần nhá nhem tối là mình đưa em đi (cõng nó). Thường thì mang bao dứa cám cò đi và túi mồi đã ngâm từ hôm trước. Đến để ý ngoài đồng người ta về hết thì đến vị trí ngâm để đổ cá vào bao cám cò. Tiến hành bổ sung mồi ngâm tiếp hoặc đổi vị trí nếu không có hiệu quả. Nói chung nếu gặp may đúng đàn cá thì được mấy chục con, có lần phải được 3 chục con. Nhưng cá đàn thường nhỏ, nếu cá đi lẻ thì to, được vài con một rọ thôi. Có những hôm cao điểm được hơn trăm con.

Nhưng cũng có hôm được ít, nếu ít rọ quá thì có hôm cũng tay trắng. Đen cái là chẳng may hôm nào được nhiều quá mà rọ nó bị đổ thì cá cũng mất hết. Thỉnh thoảng cũng bị con rắn nó vào (nó vào ăn cá đã bị vào tầng 2) gây đổ rọ, hoặc có hôm có cả cua hoặc cá chuối cá trê con… Có hôm mưa nước lên thì cá nó bị ngạt chết hết, tất nhiên nếu chết từ hôm trước thì không ăn được nữa. Còn không thì vẫn ăn được.

Cá thì vào mùa nên thường là cá rô ron, loại này để rán ròn hoặc nấu canh rau cải xìa, nấu canh rau muống, nhiều thì đem kho làm thức ăn mặn. Nói chung mình đánh được nhiều nên ăn khá thoải mái, có đợt nhiều quá đem cho bớt bên bác An và cho bà ngoại, cho bà Canh. Cá này tự nhiên nên cũng khá béo, mình hay sống ở cái bể nhỏ ở sân giếng cạnh lối sang nhà bác Tiến.

Mãi sau này nói chuyện với đội bạn bằng tuổi trong làng là Tuyên, Quyết Thái thì mới biết chúng nó cũng đánh. Nhưng hồi đó mình học khác trường nên không mấy trao đổi nên không biết. Chúng nó thường mua rọ chứ không làm, đánh khu vực dưới đầm gần ao nhà Thái thấy bảo cũng được.


Bếp lò tự chế

Mình vẫn nhớ và vẫn muốn làm lại cái loại bếp này. Bếp này mô phỏng lại cái bếp lò xách tay hay bếp đặt một chỗ chủ yếu nhiên liệu là than đá, đôi khi cháy bằng gỗ. Mình hay làm cái bếp này khi trời rét, vào mùa đông. Ngày xưa mùa đông rét hơn bây giờ, khí hậu dần dần mất mùa đông rồi.

Đối riêng với bản thân mình thì có lẽ mình chơi từ hồi cấp 1 và đầu cấp 2 thì phải. Vỏ bếp thì là ống cân (chính là vỏ hộp sữa 1 cân bằng tôn). Phải đục 1 lỗ để làm chỗ cời tro đã cháy xong ra và trên đó phải làm cái bộ phận ngăn không cho nhiên liệu cháy rơi kín xuống. Ngày trước mình thì mình toàn phải chặt củi nhỏ bằng một đốt ngón tay làm nhiên liệu cháy. Sau đó bố mình bày cho sử dụng quả cây phi lao rụng. Quả này như là gỗ, rơi xuống đất là khô rồi.

Cái bếp này thì tuổi thọ nó không được bền. Vì nó bằng tôn mỏng, đốt cháy thì phải chịu nhiệt lớn mà có khi hay bị vứt vạ nên rất dễ han rỉ và hỏng.

Trước mình hay nhầm cây phi lao và cây bạch đàn. Chính xác quả này là của cây phi lao. Trong làng mình hình như không có cây đó (hoặc là mình không biết) hoặc là nó nằm ở xóm đình mình rất ít khi nào. Ngoài trại cá hình như có 1 cây, thỉnh thoảng được ra đó thì mình lại nhặt. Còn lại mình hay nhặt nhất là ở trường cấp 1. Cây đó hình như ở khu vực gần cuối trường cấp 1. Bên làng Thái An nhiều cây đó ở nghĩa địa lắm nhưng đâu có dám đi tới đó lấy. Mỗi lần theo lũ bạn đi qua làng đó nghe gió thổi ở nghĩa địa đó nhiều cây phi lao nghe rất ghê ghê.

Tới tận bây giờ cứ hễ nhìn thấy cây phi lao (hay nghe người ta nói đến cụm từ hàng phi lao) là mình lại nghĩ tới cái bếp lò mới hay. Mình lại nghĩ đến thời đó, không phải lo cơm áo gạo tiền mà là lo nhiều nhiều cái khác. Mình lại ao ước sẽ làm lại cái bếp lò đó, có lẽ mình sẽ phải làm.


Bùi nhùi rơm

Mang máng nhớ tên nó là bùi nhùi rơm nhưng không chắc lắm…

Lang thang fb vô tình thấy cái bẹ măng, đột nhiên nhớ đến ngày xưa hay sử dụng cái bẹ măng khô làm bùi nhùi rơm. Đại loại là dùng nắm rơm hoặc lá tre bện bện vào sau đó dùng rất nhiều bẹ măng của cây tre hóa đã khô cuộn lại nhiều lớp. Nắm rơm hoặc lá tre thì dễ cháy, còn bẹ măng đóng vai trò cháy chậm. Bùi nhùi rơm này dùng để giữ được lửa khi đi đâu đó mà không có bật lửa hoặc diêm.

Trẻ con thời mình chỉ dùng để chơi thôi, khói lòi mắt nhưng mỗi thằng phải làm lấy cái để chơi. Thường chơi khi đi chăn trâu tứ từ thời mình thì bật lửa và diêm cũng dần dần trở nên phổ biến…

Tư duy Chí Phèo?

Nay xem 2 anh chơi cờ vây, chợt nhớ ngày xưa chơi game toàn thua. Đối với những thằng mạnh nhất mình luôn tư duy không bao giờ đấu với nó. Đấu với nó làm gì vì chắc chắn là mình thua. Do vậy mình chẳng đấu, như vậy là nó chẳng bao giờ có thể thắng được.

Tư duy như vậy chắc là tư duy Chí Phèo. Nhưng đối phương có khi rất là cay vì đúng là không bao giờ thắng được khi nó không đấu. 😀