Phải luôn ghi nhớ

Bạn đi làm – phải chú ý an toàn
Nếu xảy ra tai nạ

Người khác sẽ:

  • Ngủ với vợ bạn
  • Đánh đập con bạn
  • Tiêu tiền bảo hiểm của bạn
  • Cha mẹ bạn sẽ ra sao

Học ở Trạm Xã mấy năm cấp 1

Hồi học cấp 1 cơ sở vật chất trường học còn kém, lớp một khai giảng xong thì không được học ở trường chính. Năm lớp 2, 3, 4 mình phải học ở trạm xá, lớp 1 thì không chắc lắm vì không nhớ được nhưng hình như vẫn học ở trường chính, thỉnh thoảng phải học nhờ ở trường cấp 2. Bọn mình phải học vậy chắc là do phải để chỗ để xây trường. Vì khi lớp 5 bọn mình quay về trường chính để học và được học ở dãy nhà mới 3 tầng mà hình như bây giờ còn sử dụng (tới giờ là gần 30 năm rồi). Hồi đó trường cấp 1 và cấp 2 vẫn đi chung lối của cấp 2, bọn mình vẫn còn chụp cái ảnh kết lúc năm học lớp 3 trên con đường đó(Tiêu đề: Tập thể lớp 3A mùa hè năm 2000).

Lan man quá, chuyện này là chắc tầm lớp 3 lớp 4, loại là năm cấp 1 mà mình hay kể lại với tất cả mọi người, nhất là với hội 91 trong làng. Chắc phải lớp 3 hoặc lớp 4 vì lớp 5 mình không học ở trạm xá nữa, năm lớp 1-2 thì còn quá nhỏ. Trạm xá thì là trạm ý tế của xã, bao gồm tiêm phòng, đẻ, ốm đau nhẹ… Vì quy mô còn nhỏ và nghèo nên hồi đó chỉ có xây một khu nhỏ gồm vài phòng nằm cách khu vực dân cư, đối diện nghĩa trang Liệt sĩ.

Mình kể theo ký ức trước (khoảng năm 2000-2003):
Khu đất khá rộng, nhìn từ đường đê vào thì có một đường đi chính giữa, bên phải là 1 cái ao có hàng dừa (và 1-2 cây nhãn già) cạnh đường chạy dọc gần hết đường. Bên phải thì lần lượt là một khoảng đất rộng, trước chắc là gò đất thấp, không trồng thứ gì, chủ yếu là cỏ dại thấp(bọn mình hay chơi trò chia cặp cưỡi lên lưng và đạp nhau). Tiếp đến là sân gạch có vài cây nhãn già. Dọc đó là tầm 4 lớp học mái ngói nhìn ra sân, quay lưng ra cánh đồng. Cuối đường thì ở chính giữa và bên phải là khu nhà của Trạm Xá là khá mới so với thời điểm đó. Trước đó là một cây Mít và khoảng đất trống có một cây Nhãn cạnh ao, có 1-2 cái hố vôi cũ chỉ còn toàn nước. Bên trái là một lớp học (có thể 2), mình đa phần học ở đó. Tiếp bên trái nữa thì là một khoảng rộng là sân đất để không, là một sân chơi cho bọn mình. Bên ngoài thì là cái ao khá nông và ngoài nữa là ruộng. Đằng sau nữa thì là khu cây dại rậm rạp, cao mình không dám ra đó vì là sau trạm y tế nên sợ kim tiêm và sợ ma.

Thời điểm bây giờ(năm 2019 đưa con đi tiêm):
Dãy 4 lớp học thì là khu nhà 2 tầng để chuyên tiêm phòng. Khu cũ thì vẫn vậy, chỉ có một tầng. Chỗ sân cạnh lớp học cuối cùng là bể nước, xây khu nhà ở, mình không xem kỹ. Toàn bộ sân đã đổ bê tông, làm lại khuôn viên. Cây Mít vẫn sống mặc dù đã đổ hết, mọc lên là vài cành nhỏ.

Ở đây là một khoảng trời tuổi thơ với rất rất nhiều chuyện. Sẽ có nhiều bài, nhiều ký ức không thể nào quên (không dễ nhớ hết) mà phải ghi lại.

  • Vật nhau với Tuyên
  • Đánh bọn bạn theo Giáo
  • Bị bọn lớp trên bắt nạt, bố đem dao đến dọa nó.

Vật nhau với Tuyên

Bối cảnh hồi đó thì trẻ con hay chơi trò đánh nhau. Vật nhau là một trong những trò đó, đa phần là đùa vui rèn luyện sức khỏe. Mình đánh nhau thật rất ít. Hồi đó vật nhau thì có vài chỗ là có thảm cỏ ở trạm xã, một trong số đó là trước mấy phòng chức năng của trạm xã.

Bãi này như mình kể thì đa cỏ mọc sát đất, dầy nên không bị bẩn đất cát mấy. Có một cây Mít cạnh gờ gạch, một cây Nhãn cạnh bờ ao. Khu này cũng có 1 -2 thùng vôi chỉ toàn nước, vôi đã hết và cũ rồi (chắc là chỗ tôi vôi để xây mấy phòng trạm xá).

Mình hay vật nhau với Tuyên (hồi đó hay gọi là Tuyên Mốc) vì nó nhỏ con và sức tương đương mình. Mình khá yếu nên không vật nhau với bọn khác được vì toàn thua thôi. Hôm đó chắc chắn không mưa, nhưng hồi đó chắc tầm cuối mùa thu nhưng cái thùng vôi cũng không đầy tràn nước nhưng phải nó là sâu đối với mình, chắc là không ngập đầu mình được. Vẫn như mọi lần mình vật nhau với Tuyên, nhưng không nhớ rõ thế nào (cả lúc đó lẫn bây giờ) mình lại rơi xuống hố. Hai thằng vật nhau mà chỉ có mình rơi xuống hố, chắc vật nhau hăng quá. Tuyên sau đó cũng nói là không hiểu sao mình lại rơi xuống mặc dù lúc đó nó thấy mình tụt xuống nó cúng đưa tay kéo (chắc không? :D).

Hậu quả là mình rơi xuống và cũng bị uống nước, mặc dù thùng vôi cũ nhưng nước lại rất xong, chỉ thỉnh thoảng có ít viên vôi chưa nở hết. Khá là nguy hiểm, mình vẫn nhớ cảm giác sặc nước, bị bất ngờ mà. Sau đó thì không nhớ rõ tự lên, chúng nó kéo lên hay phải sự trợ giúp của cô giáo. Nhưng hậu quả là Tuyên bị phạt, mình chỉ bị cảnh cáo vì là nạn nhân. Lúc đó chắc là cuối thu – đầu đông nên mình thấy khá là lạnh sau khi rơi xuống ướt hết sạch từ đầu đến chân. Tuyên phải cởi 1 áo cho mình mặc vì lạnh. Quần cũng ướt hết, lúc đó thằng Quân cho mình mượn một cái quần. Mình và nó ra cái phòng đầu tiên của dãy 4 nhà để thay quần.

Mình không nhớ rõ là nó cho mình mượn cái quần thu đông màu vàng hay là mình mặc cái quần đó bị ướt, hình như nó mặc quần đùi để về. Lúc đó thì mình với thằng Quân được về trước vì chúng mình về thay quần. Về nhà thì hình như mình không bị đánh, còn thằng Quân thì được tha hồ trèo lên cây trứng gà nhà mình ở đằng sau nhà bác Tiến, cạnh chuồng gà và cây hồng xiêm vặt chán thôi.
Chuyện này khiến mình nhớ mãi thằng Tuyên và thằng Quân nhường mình quần áo cho bớt rét.

Chuyện đi chăn trâu

Ai bảo chăn trâu là khổ
Tôi mơ màng nghe chim hót trên cao

Đối với mình đúng là chăn trâu không khổ lắm, mặc dù đôi lúc lười nên cũng ngại chăn trâu. Nhưng đã là trẻ con nông thôn thì đứa nào chả phải chăn trâu. Mình thì cũng ít phải chăn trâu, mà nếu có chăn trâu thì cũng nhàn.
Nhà mình có ao ngoài trại, đất bờ ao của công cộng rất rộng nên việc cột trâu rộng dây hoặc thả rất là sướng. Chỗ nhà mình hay cột trâu nhất là ở bờ ao cá Bác Hồ, chính là bờ ao cá nhà bác Hừng. Cái bờ này chắc ngày xưa lấy để đào cái ao đó. Vì ao hơn một mẫu mà lại đào sâu nên bờ nói chung rất là khủng. Nó mốc lộ giới của xã mình là Quang Phục và xã Đông Kỳ, nói cách khác là đất của Trại Cá – Mạc Xá và đất của thôn Toại. Nói chung là nó mang tiếng là bờ nhưng rất rộng và cao, trên đó có cây cộng điện cao thế rất to. Mình ít khi cột trâu gần đó vì cảm giác ghê ghê điện dò hoặc sợ sét đánh.
Mình cột trâu ở đó mà vẫn phải đi làm những việc khác như cắt cỏ, cho cá ăn cám, nấu cám, chặt tàu chuối cho cá. Mùa ít cỏ cá thì thái thân cây chuối tây cho cá ăn. Và hơn thế nữa là còn được tắm khi đến lúc chiều mát. Nhưng chăn trâu phê nhất là bố mình hướng dẫn cho trâu xuống ao bơi qua ao cá Bác Hồ hoặc ao nhà mình. Ao sâu, trâu muốn qua phải bơi, mình thì ngồi trên lưng trâu để nó bơi qua. Nói chung là cực sướng, sướng hơn đi thuyền hoặc cưỡi trâu trên cạn nhiều.
Nhưng đôi khi mình cũng phải chăn trâu ở bờ ruộng ở trong làng bởi lúc mùa vụ. Phải chăn tranh thủ để còn thời gian cày bừa. Đám bạn bè mình thì nhà không có chỗ cột trâu như mình thì thường phải đi chăn ở bờ ruộng hoặc đem ra Mã Cả (là 1 bãi tha ma) hoặc ra nghĩa địa để chăn trâu. Nói chung là vất vả hơn mình nhiều, vì luôn luôn phải trông trừng không nó ăn cỏ hoặc đánh nhau với trâu nhà khác.
Trâu thì là tài sản lớn nên không nhà nào có cả con mà đa phần là chung. Tầm tối thiểu 4 nhà chung 1 con luân phiên đến nhà nào thì phải chăn dắt, đồng nghĩa đến mùa thì là đến phiên để có thể sử dụng. Trâu nhà mình thì luôn luôn ăn căng tròn vì nhà mình đặc biệt bố mình rất thương trâu và cũng có vị trí để có nhiều cỏ cho nó ăn.
Trẻ chăn trâu thường tụ tập cùng nhau đi chăn trâu. Nhà mình đặc thù riêng nên hầu như chẳng bao giờ chăn trâu tập thể với lũ bạn cả. Mình chỉ nhớ 2 lần đi cùng chúng nó chăn trâu. Một lần là lúc còn nhỏ đi theo em Thắng nhà cậu Dùng chăn trâu cùng một bọn ngoài nghĩa địa vòng ra chỗ máy bơm nước trại cá, chỗ đó chị gái mình chết đuối (sẽ có một bài riêng về lần đó). Lần 2 là năm gì đó mà mưa rất to, tràn cả bờ ao ngoài trại cá (cũng tràn dải bờ ao cá Bác Hồ nhưng mà không phải đoạn ao cá Bác Hồ) đội mình đi chăn trâu, đào sắn, bắt cá nướng ăn.
Nói chung chăn trâu cũng có tai nạn, để trâu ăn lúa bị chửi, mình thì cũng chỉ bị trâu húc nhẹ và một lần trâu dẫm vào chân rõ đau. Trâu nhà mình đa phần hiền nên cưỡi được, nói chung trẻ con đứa nào mà chả thích cưỡi trâu.

Món ngon nhớ lâu, đòn đau nhớ đời

Đòn đau thì mình chưa kể nhưng mình xin kể món ngon nhớ lâu nhất của mình đó là món muối kho. Không phải ôn nghèo kể khổ nhưng tầm tuổi sinh năm 91 như mình có lẽ ít người biết đến món muối kho. Mà cũng có thể mọi người từng ăn nhưng không còn nhớ đến nó nữa rồi.

Đối với mọi người thì không thấy ngon nhưng riêng mình thấy món đó là ngon nhất, mà mình chưa bao giờ còn cảm nhận được mùi vị của nó nữa. Nhà mình hồi đó thực sự nghèo, chắc không chỉ độc nhà mình mà là làng mình nghèo. Không phải bố mẹ mình lười lao động mà thời thế nó thế, vận mệnh nhà mình thời đó nghèo như vậy.

Món muối kho thì đơn giản chỉ là muối trắng đổi bằng gạo theo cân mà những người bán muối rong bằng bao chở bằng xe đạp. Muối trắng kho có tí mỡ cho ngậy và thêm mấy lát hành. Thơm mùi mỡ, thơm mùi hành, cái mặn của muối. Thế mà tại sao ngon đến vậy, vì mặn nên sẽ ăn dè với với cơm thôi.

Thực ra không chỉ có muối kho, không phải ngày nào cũng ăn như vậy. Vẫn còn có trứng bác (trứng đập ra kho không hoặc kho với cà chua), lạc khô kho… nhưng sao mình chỉ nhớ mãi mùi vị của muối kho. Nó in sâu vào trong tâm trí mình vậy.

Tới bây giờ là gần 30 tuổi rồi, thực ra không tự đi ăn cao lương mỹ vị mà đi ăn cùng công ty và mọi người nhiều món ngon (đối với người khác). Đối với mình là đắt như tôm hùm, hải sản, gan ngỗng, các món của nhật, của hàn… nhưng mà mỗi lần ăn những món cảm thấy đắt tiền như vậy lại nghĩ về món muối kho. Thấy sao những món kia phù du, xa xỉ đến như vậy. Có thể là do mình nghèo nên cảm thấy thế.

Kể việc này với mọi người, chả mấy ai tin, mọi người có thể là cười thầm. Nhưng chỉ có mẹ mình là xác nhận điều đó. Đúng là không phải vào hoàn cảnh vậy thì không thể nào mường tượng và hiểu nổi.

Có lẽ với mình món muối kho mặn chát, đượm mùi khói, có hương vị của mỡ béo ngậy và hành thơm phức là món ngon nhất đời mình. Nó đáng nhớ không phải là đánh dấu thời kỳ nghèo khổ (hồi đó may mà không bị đói, vẫn được ăn no). Mà nó còn luôn cho mình ý thức về cái nghèo, tránh sự lãng phí. Lãng phí đúng là một tội ác, còn quá nhiều người nghèo khổ nữa mà.
Muối kho.

Tôi đi học

Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm hoang mang của buổi tựu trường.

Tôi không thể nào quên được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.

Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết. Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã.

Buổi sáng mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh. Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên tôi thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học.

Vội vàng

Tôi muốn tắt nắng đi
Cho màu đừng nhạt mất;
Tôi muốn buộc gió lại
Cho hương đừng bay đi.

Sau phút chia ly

Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu
Ngàn dâu xanh ngắt một màu
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai