Chuyện đi chăn trâu

Ai bảo chăn trâu là khổ
Tôi mơ màng nghe chim hót trên cao

Đối với mình đúng là chăn trâu không khổ lắm, mặc dù đôi lúc lười nên cũng ngại chăn trâu. Nhưng đã là trẻ con nông thôn thì đứa nào chả phải chăn trâu. Mình thì cũng ít phải chăn trâu, mà nếu có chăn trâu thì cũng nhàn.
Nhà mình có ao ngoài trại, đất bờ ao của công cộng rất rộng nên việc cột trâu rộng dây hoặc thả rất là sướng. Chỗ nhà mình hay cột trâu nhất là ở bờ ao cá Bác Hồ, chính là bờ ao cá nhà bác Hừng. Cái bờ này chắc ngày xưa lấy để đào cái ao đó. Vì ao hơn một mẫu mà lại đào sâu nên bờ nói chung rất là khủng. Nó mốc lộ giới của xã mình là Quang Phục và xã Đông Kỳ, nói cách khác là đất của Trại Cá – Mạc Xá và đất của thôn Toại. Nói chung là nó mang tiếng là bờ nhưng rất rộng và cao, trên đó có cây cộng điện cao thế rất to. Mình ít khi cột trâu gần đó vì cảm giác ghê ghê điện dò hoặc sợ sét đánh.
Mình cột trâu ở đó mà vẫn phải đi làm những việc khác như cắt cỏ, cho cá ăn cám, nấu cám, chặt tàu chuối cho cá. Mùa ít cỏ cá thì thái thân cây chuối tây cho cá ăn. Và hơn thế nữa là còn được tắm khi đến lúc chiều mát. Nhưng chăn trâu phê nhất là bố mình hướng dẫn cho trâu xuống ao bơi qua ao cá Bác Hồ hoặc ao nhà mình. Ao sâu, trâu muốn qua phải bơi, mình thì ngồi trên lưng trâu để nó bơi qua. Nói chung là cực sướng, sướng hơn đi thuyền hoặc cưỡi trâu trên cạn nhiều.
Nhưng đôi khi mình cũng phải chăn trâu ở bờ ruộng ở trong làng bởi lúc mùa vụ. Phải chăn tranh thủ để còn thời gian cày bừa. Đám bạn bè mình thì nhà không có chỗ cột trâu như mình thì thường phải đi chăn ở bờ ruộng hoặc đem ra Mã Cả (là 1 bãi tha ma) hoặc ra nghĩa địa để chăn trâu. Nói chung là vất vả hơn mình nhiều, vì luôn luôn phải trông trừng không nó ăn cỏ hoặc đánh nhau với trâu nhà khác.
Trâu thì là tài sản lớn nên không nhà nào có cả con mà đa phần là chung. Tầm tối thiểu 4 nhà chung 1 con luân phiên đến nhà nào thì phải chăn dắt, đồng nghĩa đến mùa thì là đến phiên để có thể sử dụng. Trâu nhà mình thì luôn luôn ăn căng tròn vì nhà mình đặc biệt bố mình rất thương trâu và cũng có vị trí để có nhiều cỏ cho nó ăn.
Trẻ chăn trâu thường tụ tập cùng nhau đi chăn trâu. Nhà mình đặc thù riêng nên hầu như chẳng bao giờ chăn trâu tập thể với lũ bạn cả. Mình chỉ nhớ 2 lần đi cùng chúng nó chăn trâu. Một lần là lúc còn nhỏ đi theo em Thắng nhà cậu Dùng chăn trâu cùng một bọn ngoài nghĩa địa vòng ra chỗ máy bơm nước trại cá, chỗ đó chị gái mình chết đuối (sẽ có một bài riêng về lần đó). Lần 2 là năm gì đó mà mưa rất to, tràn cả bờ ao ngoài trại cá (cũng tràn dải bờ ao cá Bác Hồ nhưng mà không phải đoạn ao cá Bác Hồ) đội mình đi chăn trâu, đào sắn, bắt cá nướng ăn.
Nói chung chăn trâu cũng có tai nạn, để trâu ăn lúa bị chửi, mình thì cũng chỉ bị trâu húc nhẹ và một lần trâu dẫm vào chân rõ đau. Trâu nhà mình đa phần hiền nên cưỡi được, nói chung trẻ con đứa nào mà chả thích cưỡi trâu.

Bếp lò tự chế

Mình vẫn nhớ và vẫn muốn làm lại cái loại bếp này. Bếp này mô phỏng lại cái bếp lò xách tay hay bếp đặt một chỗ chủ yếu nhiên liệu là than đá, đôi khi cháy bằng gỗ. Mình hay làm cái bếp này khi trời rét, vào mùa đông. Ngày xưa mùa đông rét hơn bây giờ, khí hậu dần dần mất mùa đông rồi.

Đối riêng với bản thân mình thì có lẽ mình chơi từ hồi cấp 1 và đầu cấp 2 thì phải. Vỏ bếp thì là ống cân (chính là vỏ hộp sữa 1 cân bằng tôn). Phải đục 1 lỗ để làm chỗ cời tro đã cháy xong ra và trên đó phải làm cái bộ phận ngăn không cho nhiên liệu cháy rơi kín xuống. Ngày trước mình thì mình toàn phải chặt củi nhỏ bằng một đốt ngón tay làm nhiên liệu cháy. Sau đó bố mình bày cho sử dụng quả cây phi lao rụng. Quả này như là gỗ, rơi xuống đất là khô rồi.

Cái bếp này thì tuổi thọ nó không được bền. Vì nó bằng tôn mỏng, đốt cháy thì phải chịu nhiệt lớn mà có khi hay bị vứt vạ nên rất dễ han rỉ và hỏng.

Trước mình hay nhầm cây phi lao và cây bạch đàn. Chính xác quả này là của cây phi lao. Trong làng mình hình như không có cây đó (hoặc là mình không biết) hoặc là nó nằm ở xóm đình mình rất ít khi nào. Ngoài trại cá hình như có 1 cây, thỉnh thoảng được ra đó thì mình lại nhặt. Còn lại mình hay nhặt nhất là ở trường cấp 1. Cây đó hình như ở khu vực gần cuối trường cấp 1. Bên làng Thái An nhiều cây đó ở nghĩa địa lắm nhưng đâu có dám đi tới đó lấy. Mỗi lần theo lũ bạn đi qua làng đó nghe gió thổi ở nghĩa địa đó nhiều cây phi lao nghe rất ghê ghê.

Tới tận bây giờ cứ hễ nhìn thấy cây phi lao (hay nghe người ta nói đến cụm từ hàng phi lao) là mình lại nghĩ tới cái bếp lò mới hay. Mình lại nghĩ đến thời đó, không phải lo cơm áo gạo tiền mà là lo nhiều nhiều cái khác. Mình lại ao ước sẽ làm lại cái bếp lò đó, có lẽ mình sẽ phải làm.


Bùi nhùi rơm

Mang máng nhớ tên nó là bùi nhùi rơm nhưng không chắc lắm…

Lang thang fb vô tình thấy cái bẹ măng, đột nhiên nhớ đến ngày xưa hay sử dụng cái bẹ măng khô làm bùi nhùi rơm. Đại loại là dùng nắm rơm hoặc lá tre bện bện vào sau đó dùng rất nhiều bẹ măng của cây tre hóa đã khô cuộn lại nhiều lớp. Nắm rơm hoặc lá tre thì dễ cháy, còn bẹ măng đóng vai trò cháy chậm. Bùi nhùi rơm này dùng để giữ được lửa khi đi đâu đó mà không có bật lửa hoặc diêm.

Trẻ con thời mình chỉ dùng để chơi thôi, khói lòi mắt nhưng mỗi thằng phải làm lấy cái để chơi. Thường chơi khi đi chăn trâu tứ từ thời mình thì bật lửa và diêm cũng dần dần trở nên phổ biến…