Ngâm rọ cá rô

Tuổi thơ mình có một hoạt động khá đáng nhớ đó là việc ngâm rọ cá rô.

Đây là một cách đánh bẫy cá rô. Nguyên lý dựa trên tập tính của loài cá rô là đi ăn theo đàn và cá buộc phải ngoi lên mặt nước để thở lấy khí oxi. Nguyên liệu chính là rọ và mồi. Rọ được làm bằng tre, được chia làm 2 tầng, tầng 1 là nơi đặt mồi bẫy và thiết kế chỉ một con cá có thể chui vừa. Tầng 2 là nơi chứa cá khi dính bẫy, cần nhô lên khỏi mặt nước một chút để cá bị bẫy có thể thở chứ không bị chết vì ngạt. Tầng 1 và 2 được ngăn cách bởi một cái hom, nghĩa là 1 chiều, chỉ vào mà không ra được. Rọ làm muốn bền thì phải làm bằng tre đực già, làm được bằng càng nhiều cật tre càng tốt. Sau đó để gác bếp để bám bồ hóng một thời gian để chống mối mọt là tốt nhất. Như thế cũng dùng được vài vụ, cứ xong vụ thì lại cất lên gác bếp.

Mồi bẫy là hỗn hợp gạo và thóc được ngâm trong nước 1 ngày đêm, cảm giác ngửi mùi hơi thôi thối để thu hút cá. Rọ được đặt ở ruộng lúa hoặc mương nơi có mực nước khoảng ngang đầu gối chân. Phải gạt bớt bùn xung quanh vị trí ngâm, mồi khoảng một nắm được đặt ở bên trong tầng 1 sau đó cắm rọ thẳng đứng, không để sâu qua cũng không để nông quá. Đặc biệt lưu ý phải để vị trí thở cho cá cũng như ngụy trang để người khác không thấy để ăn cắp. Thời gian đánh thường vào mùa thu, trong khoảng tầm 2 tháng, lúc này lúa bắt đầu thì con gái là đẹp nhất đến lúc lúa gần chín.

Mình biết đến cái là do bố mình tiến hành ngâm rọ ngoài trại cá ở ao, mương trại và ở ruộng lúa ngoài đó. Sau đó bố mình hướng dẫn mình cách ngâm rọ và cách làm rọ. Thực sự làm rọ cũng không hề đơn giản, cũng khá tốn công. Mình cũng làm được mặc dù cũng không được xuất sắc lắm. Thời gian mình học làm và đánh là từ lớp 9 cho tới lớp 11, lớp 12 phần vì bận học thi đại học cũng như ít dần thì phải…

Thời gian đó mình học và ngâm rọ ở khu vực trại cá, ở ao nhà mình, rãnh nước của trại và ruộng quanh đấy của Toại (của Yên, Đông Kỳ…).Mình vẫn nhớ một số lần bị đổ trộm hoặc mất rọ nên khi mình phát hiện rọ của người khác thì mình cũng đổ trộm hoặc lấy rọ. Nói chung rọ và kỹ thuật cũng tương tự nhưng có vẻ rọ họ mua trông thì đẹp nhưng được làm bằng tre rừng non, không nhiều cật nên không được bền. Sau đó mình nghiên cứu đánh ở khu vực gần ruộng ông Tuần Thành của bà Ngoại. Khu vực này đặc biệt ở chỗ xa khu dân cư, ít người qua lại, cũng thuộc dạng là khu vực triều (dưới triều thì quanh năm có nước, đến mùa nước lên thì từ sông cá vào nhiều, trên đồng thì cạn không có cá mà ngâm cũng không hiệu quả).

Được cái mình cũng khá mát tay nên nhìn chung đánh cũng tốt, biết chọn địa hình tốt để ngâm, biết khu vực có cá hay không dựa trên kinh nghiệm. Mình nhớ hồi đó thường chiều tối mình phải trông em và cũng đi ngâm nên gần nhá nhem tối là mình đưa em đi (cõng nó). Thường thì mang bao dứa cám cò đi và túi mồi đã ngâm từ hôm trước. Đến để ý ngoài đồng người ta về hết thì đến vị trí ngâm để đổ cá vào bao cám cò. Tiến hành bổ sung mồi ngâm tiếp hoặc đổi vị trí nếu không có hiệu quả. Nói chung nếu gặp may đúng đàn cá thì được mấy chục con, có lần phải được 3 chục con. Nhưng cá đàn thường nhỏ, nếu cá đi lẻ thì to, được vài con một rọ thôi. Có những hôm cao điểm được hơn trăm con.

Nhưng cũng có hôm được ít, nếu ít rọ quá thì có hôm cũng tay trắng. Đen cái là chẳng may hôm nào được nhiều quá mà rọ nó bị đổ thì cá cũng mất hết. Thỉnh thoảng cũng bị con rắn nó vào (nó vào ăn cá đã bị vào tầng 2) gây đổ rọ, hoặc có hôm có cả cua hoặc cá chuối cá trê con… Có hôm mưa nước lên thì cá nó bị ngạt chết hết, tất nhiên nếu chết từ hôm trước thì không ăn được nữa. Còn không thì vẫn ăn được.

Cá thì vào mùa nên thường là cá rô ron, loại này để rán ròn hoặc nấu canh rau cải xìa, nấu canh rau muống, nhiều thì đem kho làm thức ăn mặn. Nói chung mình đánh được nhiều nên ăn khá thoải mái, có đợt nhiều quá đem cho bớt bên bác An và cho bà ngoại, cho bà Canh. Cá này tự nhiên nên cũng khá béo, mình hay sống ở cái bể nhỏ ở sân giếng cạnh lối sang nhà bác Tiến.

Mãi sau này nói chuyện với đội bạn bằng tuổi trong làng là Tuyên, Quyết Thái thì mới biết chúng nó cũng đánh. Nhưng hồi đó mình học khác trường nên không mấy trao đổi nên không biết. Chúng nó thường mua rọ chứ không làm, đánh khu vực dưới đầm gần ao nhà Thái thấy bảo cũng được.